Baliabideak

Loizaga dorretxea 

Galdamesko kontzejuaren banderizoen izaera gehien nabarmentzen duten bi dorretxeak Loizaga eta Atxuriaga dira, tokiko leinu nagusien buruzagien egoitzak zirelako. Lope García de Salazarrek kontatzen zituen gatazka asko dorretxe horietan gertatu ziren. Antzina Galdamesen dorretxe ugari egon ziren eta gaur egun dorretxe haien aztarna bakanek eraikin horiek zuten garrantzia ozta-ozta erakutsi ahal digute. Eraikin horiek erabat galdu dute antzina zuten izaera militarra.

Loizaga dorretxea da auzo horretan jatorrizko irudiari eusten dion bakarra, eraikin horien berezko altuera-garapena gordetzen duelako. Duela gutxi berreraiki zuten baina ez da oso mesedegarria izan; izan ere, jatorrizko irudia desagerrarazi dute neo erdi-aroko itxura idealizatua emanez. Jatorrizko lantegitik hormetako abiaguneak bakarrik mantentzen dira. Gainerako dorretxeak nekazaritzarako etxe edo etxebizitza bihurtu dira edo bestela, desagertu egin dira.

San Pedron Ibarruri dorreak elementu interesgarri batzuk ditu baina XVI. mendekoak direnez, ezin daitezke banderizoen aztarnak izan. Larrea dorretxeak aurrekoaren eskema berdinari eusten dio baina noblezia adierazten duten elementurik ez du.

Azkenik, Atxuriaga dorrea 1917an bota ondoren geratu zen azken aztarna aipatu beharra dago. Eraispen horretatik armarria baino ez zen onik atera. Liborio de Sarachaga itzal handikoak berak San Pedron eraiki zuen jauregira eraman zuen armarria eta hantxe geratu da gaur egun arte, harrizko harlauza multzo batean.