HISTORIA
GALDAMESEKO HISTORIA
Galdames, Encartarriko Kontsejua. Enkarterriko ohiturak eta erabileren forutik zuzentzen zen (1394)- Abellanedako biltzarra. 1574. urtean Bizkaiko forura elakrtzen da. Geroago, meatze arloan Gernikako biltzarrarekin arazoak egongo dira, 1740. urtean Jaurerritik banaduz. Galdames 1800. urtean berrerasten da.
Galdameseko betiko ekonomia bere basoetan eta nekazal-ustiapenean oinarritzen zen, baina 1840. urtean aldatu zen Galdames eta Triano mendietako meatze-ustiapena zela medio.
BANDOEN BORROKAK
Galdames, Arezana, Atxurriaga, Txabarri, Garaizabal, Ibarra, Larrea, Loizaga eta Murga eta Someano familien bizi-tokia bihurtzen da, etsai bandoetan elkartuz. Hemen bi bando handiak sortu ziren: oñazinoak eta ganboatarrak.
El siglo XIX. mendea liberal eta karlisten arteko gudaren eszenatokia bihurtu zen.
PERTSONAI GORENAK
Mateo de Laya (Almirantea 1684tik. Flandeseko Gobernadorea); Joseph de Loizaga eta Castaños ( Indiaseko Gurutzaden Komizarioa -1719); Antonio de Trueba eta Quintana (Olerkaria; Artxibozain eta Foru Aldundiko Jaurerriaren Kronikaria); Yandiola Garay, J.J.; Jose Maria Martinez de las Rivas.
ANTONIO DE TRUEBA
Idazle goren hau, dudarik gabeEnkarterriko idazlerik garrantzitsuena da. Montellano jaio zen, abel eta nekazari familia baten barnean.
1862. urtean Foru Aldundiko Jaurerriaren Kronikaria eta artxibozaina izendatu zuten. Cuentos Populares, El libro de las montañas... bezalako obrak argitatzen ditu, 1870. urtera artxibozainaren kargutik kendu arte, karlista egosiz. 1889.urtean Bilbon hil zen. Bere azken etxebizitzaren aurrean, Bilboko Albia lorategietan, Benlliure eskultoreak egindako brontzezko estatua gogoratzen dio.
JOSE MARIA MARTINEZ DE LAS RIVAS
1853. urtea zen, bere gurasoak Santiago Martínez de Lejarza y Antonia Martínez de las Rivas, Lexarza jauregia eraikitzen agindu zutenean eta bere bi seme-alabekin, Jose Maria eta Francisco,bizitzera etorri zirenean.
Jose Maria etxeko ohiturak jarraituz, meatze garrantzitsuak ustiatu zituen.
Hala ere, nahiz eta garai hartako enpresa azkotan partu hartu, Sestaoko Nerbioko Ontzigintzaren egilea izateagatik gogoratzen zaio. Jose María 1913. urtean hil zen.